منظور داشته اسم به اسم تشخيص دهند و برات هريك را فردا فردا به قيد همه ساله به‌دست او دهند » . « * » وزير اعظم و همكارانش كه اسكندر منشى نيز از زمرهء آنان بود چهار ماه تمام را « شبانه روز » وقف اين خدمت كردند . حواله‌هاى مستمر و همچنين تيول از اين تاريخ ديگر روش معمول پرداخت حقوق ملازمان دربارى گرديد « 143 » . از دورهء قبل از شاه عباس اول ( 1038 - 995 - 1629 - 1587 م . ) خبرى در دست نداريم كه تفاوت قابل ملاحظه‌اى بين خاصه و خالصه وجود داشته است . براى ادوار بعد به وضوح مىتوانيم بگوئيم كه خاصه به هيچوجه مرادف با خالصه نبوده است « 144 » . تفاوت بين اين دو مفهوم هنگامى محسوس است كه به عنوان مثال دربارهء يكى از كاروانسراهاى يزد گفته مىشود كه از « خالصجات سركار خاصهء شريفه » بوده است « 145 » . محتمل است كه تازه پس از تدابيرى كه شاه عباس اول اتخاذ كرد و هم‌اكنون ذكر آن گذشت بين مفاهيم خاصه و خالصه تفاوت مشخصى پيدا شده باشد . در اين مورد بايد به آنچه شاردن دربارهء عوايد املاك خاصه مىگويد توجه داشت : از اراضى خاصه « قسمتى تيول مشاغل است ؛ از محل قسمتى ديگر حقوق اغلب افسران و كارمندان دربار و همچنين مزد سربازانى كه شاه نگاه مىدارد حواله مىشود ؛ باز بخشى ديگر صرف بخشش‌هائى براى مدتى معين يا مادام العمر به اشخاص مىگردد و اين انعام‌هاى مستمر گاهى از پدر به پسر در نسل‌هاى متعدد به ارث مىرسد ؛ باقيمانده در دست وزرا و يا نظّار كل است كه زير نظر آنها كشت و بلاواسطه اداره مىشود » « 146 » .

--> ( 143 ) - مثلا رجوع شود به قسمتى كه در فوق ( حاشيهء نمرهء 315 فصل اول و قسمت مربوط به آن در متن ) از عباسنامه نقل شد . ( 144 ) - اين دو مفهوم مختلف بدون دليل موجه از طرف لمبتون ( مالك و زارع ، ص 107 ) مرادف هم پذيرفته شده است . ( 145 ) - جامع مفيدى ، جلد سوم ، قسمت اول ، ص a 143 . و به همين صورت مورد استعمال قرار گرفته در همين مرجع ، ص a 174 ، b 190 و بعد از آن . ( 146 ) - شاردن ، جلد پنجم ، ص 380 و بعد از آن . ( * ) عين متن از تاريخ عالم‌آراى عباسى نقل گرديد . م .